Het verlangen om te rennen en te ravotten
In de paradijselijk ogende achtertuin aan de Bloemhofweg in Nunspeet staat sinds kort het houten atelier van Elly Binkhorst. In de kerkzaal van De Ontmoeting is tot 26 juni een expositie onder de titel Nesten van deze kunstenares te zien. Haar werk wordt in september en oktober samen met dat van een andere kunstenaar tentoongesteld in de Catharinakapel in Harderwijk; dat is tegelijkertijd een onderdeel van de Kunstroute Noordwest Veluwe.
In de tuin van Elly en haar man staat een heel oude en grote appelboom. Hier en daar zitten grote gaten in de stam waar nu vogeltjes hun nest vinden. Is het toeval dat Elly juist nu in de ontwikkeling van haar kunst zo bezig is met het thema Nesten? Ze vertelt: ‘De laatste twee jaar ben ik bezig met dit thema. In mijn schilderwerk gebruik ik ook graag materialen zoals draad, gaas en tule. Bij het schilderen van een nest is dat goed bruikbaar. Eigenlijk ben ik een broedvogel als ik schilder.’ Ze heeft na de opleiding aan de Gooise academie voor Beeldende Kunsten een hele trits aan opleidingen en cursussen gedaan – en dat doet ze nog steeds, want ze wil zich blijven ontwikkelen.
Geboortenest
De vraag uit welke bron je als kunstenaar schildert is voor haar belangrijk – en dat kan in de loop van de tijd veranderen. Elly: ‘Ik ben als enig kind opgegroeid met een moeder die coupeuse was en een vader die meubelmaker was. Onze woonkamer was het atelier. Als kind speelde ik dus met houtjes, spijkers, kant en stofjes. Mijn moeder maakte zelf jurkjes voor me. Mooie jurkjes met kant en kralen en daaronder droeg ik dan lakschoentjes. Om te zien was dat natuurlijk leuk, maar het beperkte me ook behoorlijk. Ik kon in die mooie kleren natuurlijk niet ravotten en spelen. Ik stel mijzelf steeds meer de vraag in hoeverre de echo’s uit onze opvoeding ons nog steeds beïnvloeden en wellicht ook beperken in hoe we nu zijn. Wat betekent dit ‘nest’ voor mijn ontwikkeling als mens en als kunstenaar? In de expositie Nesten is naast een ode aan mijn ouders voor wat zij mij allemaal hebben geleerd ook het thema verstikking terug te vinden. Ik vind het boeiend om de butsen – die we immers allemaal oplopen in ons nest – te verbeelden. In mijn schilderwerk betekent het dat het ook wel wat rauwer mag worden, want dat zit ook in mij. Zo vind ik het ook lastig om mijn hoofd boven het maaiveld uit te steken. Kwaliteiten die je als kind in je ‘nest’ met je gelijken zoals zussen en broers aanleert, heb ik pas later in mijzelf ontwikkeld.’
Kunst mag ráken
Haar eerdere werk werd vooral gewaardeerd vanwege het mooie kleurgebruik. Nu zit Elly in een andere fase waarin ze meer universele menselijke thema’s tracht weer te geven in beeld. Zo heeft zij bijvoorbeeld een schilderij gemaakt van een hinkelend meisje dat moet slalommen langs allerlei geboden en verboden. Tijdens een expositie maakte ze mee dat een bezoeker tranen in zijn ogen kreeg bij het zien van dat schilderij. Dat was een nieuwe ervaring voor haar. Ook schilderde zij een schattig communiejurkje met de titel ‘Maar groter was mijn verlangen om te rennen en te ravotten’. De beelden mogen anderen ráken en voor Elly is het een eer als dat gebeurt.
Frankrijk
Twintig jaar lang heeft Elly een communicatiebureau gehad. Zij gaf vooral trainingen in de zorgsector, waar haar aandacht gericht was op bejegening: hoe gaan verzorgenden om met hun patiënten en cliënten? Voor iemand die bijvoorbeeld als kind niet heeft geleerd om behulpzaam te zijn is het lastig om dat op latere leeftijd nog aan te leren. Elly: ‘We krijgen allemaal een blauwdruk mee in onze jeugd die bepalend voor ons verdere leven is.’ Toen zij meedeed aan een schilderweek in Frankrijk ondervond ze aan den lijve wat het betekent als de bejegening van de gasten hapert. ‘Dat kan zoveel beter,’ dacht ze en zo besloten Elly en haar man een groeps-accommodatie in Frankrijk te kopen en uit te baten. Ze bouwde haar werkzaamheden als communicatietrainer af en werkte hard om van dat nieuwe bedrijf een succes te maken. Tot zij 11 jaar later, toen er weer een groep kunstenaars bij hen aan het werk was, merkte dat haar verlangen om zelf meer met schilderen te doen groter werd. Ze verkochten hun bezit in Frankrijk en verhuisden terug naar Nederland. Het werd een huis in Nunspeet, dat immers bekend staat als een plek waar veel kunstenaars wonen en werken.
‘Sinds een jaar heb ik les bij Storing AUB in Zwolle. In de cursussen die ze daar geven leer je gebruik te maken van toeval en fouten die juist kunnen leiden tot nieuwe inzichten en verdieping van je werk als beeldend kunstenaar. Dit najaar ben ik van plan om met die opleiding weer verder te gaan.’ Het past naadloos bij wat Elly eerder vertelde over het verlangen dat zij als kind al had om buiten de gebaande paden te gaan en fouten te mogen maken. Ze vertelt: ‘Storing AUB heeft me enorm geholpen om te beginnen bij een gevoel en vervolgens een vorm te zoeken die dat op een universele manier weergeeft. Zo ga ik nu verder en ben ik bezig met het thema ‘geboortegrond’. Dat leidt tot driedimensionaal werk, zoals huisjes die ik maak van herinneringspanelen waarop foto’s en teksten staan die echo’s uit het verleden zijn. Ik noem deze huisjes Uit de schaduw.
In Nunspeet is Elly actief in verschillende groepen. ‘Ik was voorzitter van de werkgroep beeldende kunst in Veluvine. Samen met een collega heb ik een Mijmergroep opgezet waar zes vrouwelijke kunstenaars aan meedoen. In die groep reflecteren we onder andere op de vraag hoe je tot spelen komt in je werk. Maar ook kijken we kritisch naar elkaars werk. Kunnen spelen, zoals kinderen dat kunnen, is voor ons wezenlijk. Spelen is nodig om je eigen ideeën in beeld te kunnen brengen – en dat is wat je als kunstenaar doet.
Door Greet Kappers
