NUNSPEET – In een voormalig schoollokaal aan de Bloemhofweg ligt een wereld waar treinen (bijna) nooit te laat komen, vrachtwagens (bijna) altijd op de weg blijven, landschappen met uiterste precisie worden gebouwd en generaties elkaar vinden boven rails, wegen, printplaten en 3Dprinters.
Modelspoorvereniging De Drijfstang bestaat inmiddels ruim 38 jaar, en voorzitter Jurgen Pos, al 23 jaar lid, vertelt met zichtbaar plezier over een club die bruist, vernieuwt en verbindt.
De vereniging begon bescheiden: een eerste vergadering in De Roskam, daarna een zolder in het Boshuis, vervolgens een piepklein bakhuisje bij een boerderijtje dat inmiddels verdwenen is. “Toen moesten de leden alles steeds mee naar huis nemen omdat het simpelweg niet paste,” lacht Jurgen. “Het was toen een gedoe.”
Het keerpunt kwam begin jaren ’90. Op de plek waar nu een school staat, stond destijds een tijdelijke school van noodunits. Dankzij een goed contact van toenmalig voorzitter René Leussink bij de gemeente mocht De Drijfstang één van die units overnemen. “En dat hebben we in de loop der jaren uitgebreid tot 230 vierkante meter en in 2024 volledig vernieuwd. De gemeente weet al jaren hoe waardevol onze vereniging is. Met onze showdagen trekken we zo’n 3000 bezoekers per jaar, een aantal waar menig andere vereniging jaloers op is. We zijn laagdrempelig door onze lage entreeprijzen en zeg nou zelf: waar vind je tegenwoordig nog een goede kop koffie voor €1,00? Iedereen is welkom en dat wordt gewaardeerd.”

Elke donderdagavond van 19.00 tot 22.00 uur is het clubavond. ‘’Oorspronkelijk bedoeld voor leden, maar inmiddels staat de deur gewoon open voor iedereen die meer wil weten van de hobby of die gewoon goed advies willen hebben voor thuis,” zegt Jurgen. “Het is alleen wel anders dan tijdens de showdagen: dan rijdt alles strak en netjes. In de maanden tussen de showdagen zijn we aan het bouwen, verbouwen en schoonmaken.”
Dat bouwen is geen haastwerk. “Het is geen snelle hobby. Aan één project ben je zo twee, drie maanden bezig.”
Van de bijna vijftig leden zijn er zo’n 15 tot 20 elke donderdag actief. Samen zorgen ze ervoor dat de miniatuurwerelden in februari en oktober weer schitteren.
De modelspoorwereld veranderde razendsnel. “Vijf tot tien jaar geleden ging het hard,” vertelt Jurgen. “Van een simpele draaiknop naar volledig computergestuurd. Je kunt kiezen: de computer alles laten doen, of bijna niets. En alles ertussenin. Naast treinen rijden er sinds jaren ook vrachtwagens en bussen, volledig computergestuurd in onze miniatuurwereld. We proberen de wereld in het klein na te maken en daar hoort zoveel mogelijk beweging en geluid in. Het kan geen statische miniatuurwereld zijn zoals jammer genoeg bij veel verenigingen wel het geval is, want dan kan een miniatuurwereld als saai worden ervaren.’’

Door de vele details is ook de 3Dprinter niet meer weg te denken. “We hebben er inmiddels zeven. Omdat de hobby vooral Duits georiënteerd is, waren Nederlandse gebouwen en details nauwelijks te koop. De markt past zich wel iets aan, maar grotendeels maken we specifiek Nederlandse dingen zelf. Je fantasie is de grens. Uit kostenoogpunt maken we ook veel dingen zelf zoals huizen, interieurs, details. Wij kunnen het.”
Tijdens showdagen kunnen bezoekers naast de honderden details een grote variatie aan treinen, vrachtwagens en bussen bewonderen in de wereld in het klein.
Niet iedereen heeft thuis ruimte of budget voor een eigen baan. “Het kan een dure hobby zijn” zegt Jurgen. “Daarom stellen wij als vereniging onze baan ter beschikking als iemand een goed idee heeft. Soms betalen we zelfs mee, al blijft het eindproduct wel ons eigendom.’’
De verjonging binnen de club is opvallend. Jurgen zelf noemt zich “het oudste jeugdlid”: hij is 44 en zit al 23 jaar bij de vereniging. “We waren ooit met twee jongeren. Nu is het merendeel van de actieve bouwers onder de 50.”
Volgens Jurgen is het een gezonde mix van jong en oud die de weg naar De Drijfstang gevonden hebben. ‘’Ik denk dat het aan twee dingen ligt: omdat we als vereniging de vrijheid geven om te vernieuwen. Daarbij zeggen mensen soms ’ik kan het één wel goed, maar het andere niet’ en dan is er altijd wel iemand die daar wel goed in is en helpt. De één maakt graag huisjes en boompjes en de ander is goed in licht en geluid en zo ontstaat een project. Het tweede is de sfeer en de saamhorigheid. Tijdens de showdagen zorgen we met z’n allen dat we er staan. Wij staan achter de baan en aan de knoppen en praten met de bezoekers. En de laatste tijd zien we toch dat een aantal verenigingen in de regio waar veel ouderen lid zijn, dat de vernieuwing stopt. Die gaan niet meer over naar het digitale en 3D printers vinden ze al helemaal een spoorbrug te ver. Wij doen het tegenovergestelde en dat werkt. Een mooi voorbeeld is een jongen die met zijn vader op één van de showdagen was en een flard van een gesprek over 3Dprinten opving. Hij vroeg ons een week later of hij zijn stage bij De Drijfstang mocht doen. “De jongen maakte een AutoCADtekening en printte die als gebouw van een sponsor. Zijn leraar kwam zelfs kijken. Hij kreeg een 9,5.”

De vereniging heeft twee grote banen: schaal N en schaal HO. De afgelopen tien jaar is er stelselmatig vernieuwd. “Met meer leden kun je stappen zetten. Dan geef je iemand een vierkante meter en zeg je: ga je gang, wel in overleg natuurlijk. Een baancommissie bewaakt de samenhang. Geen autogarage naast een camping. Het moet natuurlijk ogen. We letten op zichtlijnen, op logische overgangen. Ideeën worden bij een bakje koffie gefilterd, daarna komt er een tekening en weten we wat we moeten bestellen.”
Jurgen glundert wanneer hij vertelt over de sfeer. “We zijn zes dagen per jaar open voor publiek. Veel leden moeten daar snipperdagen voor opnemen. Maar het mooiste vind ik dat we alles samendoen. Van schoonmaken tot organiseren.”
En dat samen is breed: van jongens van veertien tot mannen van in de zeventig. “Ongeacht je achtergrond: mensen voelen zich bij ons welkom. Sommigen komen van andere verenigingen omdat ze hier meteen een klik hadden.”
Wie nieuwsgierig is naar de hobby, hoeft geen drempel over. “Kom gewoon eens op donderdagavond langs. Proef de sfeer.” Zelfs leden die niet bouwen, zijn waardevol. “Sommigen zetten koffie of helpen bij opruimen. Iedereen draagt bij op zijn manier.”
Modelspoorvereniging De Drijfstang is meer dan treinen, rails en techniek. Het is een plek waar mensen elkaar vinden, waar creativiteit en vakmanschap samenkomen, waar jong en oud bouwen aan werelden die nooit af zijn en dat is precies de bedoeling. De eerstvolgende showdagen zijn op 22, 23 en 24 oktober aan de Bloemhofweg 99 in Nunspeet. www.dedrijfstang.nl
Door Ank Herstel







