We komen mensen zoals de wijkagent, dominee, verloskundige of huisarts vaak maar korte tijd in ons leven tegen. In deze serie willen we niet alleen een aantal beroepen belichten, maar ook de mens achter het beroep. Meedoen? Stuur een mail naar info@nunspeet.nu
‘ik ga fluitend naar mijn werk’
REGIO – ,,Maak van je hobby je werk, ik kan het iedereen aanraden,’’ begint natuurgids Jan Niebeek. Ooit werkte hij in een fabriek, maar op zeker moment werd hij door de VVV gevraagd om mensen mee te nemen op een natuurexcursie. Collega Gerrit Rekers had het druk gekregen met de productie van jam en andere Veluwe gerelateerde producten en had minder tijd voor de excursies. Jan zat bijna elke dag in het bos en met zijn interesse voor alles wat groeit en bloeit had hij genoeg kennis in huis om excursies te leiden. ,,Ik ga fluitend naar mijn werk,’’ zegt hij. ,,Je hoort zo vaak op verjaardagen van mensen dat ze hun werk niet leuk vinden, maar een jaar later hoor ik het nog een keer. Ik denk dan altijd ‘doe er iets aan’, want een groot deel van je leven zul je waarschijnlijk moeten werken. Doe wat je leuk vindt.’’
Jan maakt al meer dan 40 jaar van zijn werk zijn hobby. Zijn werk bestaat grotendeels uit het begeleiden van groepen op natuurtochten, soms lopend, soms op de fiets. De afgelopen periode is voor Jan bijzonder intensief geweest vanwege de bronsttijd. De bronsttijd is qua periode iets verschoven vanwege de klimaatveranderingen. Tegenwoordig is die ruwweg van half september tot de eerste week van oktober, maar volgens Jan is de laatste week van september de beste tijd voor de bronsttijd.
In de bronsttijd zijn de vrouwelijke herten, de hinden, ook wel kaal wild genoemd, vruchtbaar en als ze er zelf ook zin in hebben, bereid om te paren. De mannetjes (herten) willen in die korte periode maar één ding en dat is paren, maar de dames bepalen wanneer dat gebeurt. Hieraan voorafgaand zijn de herten aan het burlen. Een oer geluid wat je gehoord moet hebben om te weten hoe het klinkt. ,,Burlen is testosteron, hormonen,’’ zegt Jan. ,,Ze moeten zich waarmaken en met het burlen zeggen ze eigenlijk tegen hun concurrenten ‘kom maar op’. Ze dreigen heel veel totdat ze alle twee eigenwijs zijn en niet willen wijken en dan wordt het vechten, maar dat gebeurt niet vaak. Het kost heel veel energie en je kunt ook nog een prik in je buik krijgen van je tegenstander, of je krijgt zijn gewei in je oog, dat heb allemaal dus liever niet.’’ Als een hert een groep hinden gevonden heeft moeten hij snel zijn, want de hinden zijn maar een halve dag vruchtbaar en dan ook nog eens niet allemaal tegelijk, maar dan pakt hij ook wat hij pakken kan.’’
De afgelopen drie weken was het voor Jan een superdrukke tijd. Jan: ,,Ik zit ik minstens twee keer per dag in het bos en als het niet met een groep is dan ga ik wel alleen, hoewel ik wel eens jammer vind dat dat er in de bronsttijd vaak bij inschiet.’’ Jan begint doorgaans zijn dag rond half vijf als de vroege vogels mee gaan op bronstexcursie. ,,De laatste jaren doe ik dat op de fiets,’’ zegt hij. ,,Die auto’s willen ze eigenlijk niet meer in het bos hebben en als je met de fiets bent, en er is niets te horen op een bepaalde plek, dan stap je op de fiets en rijd je een paar kilometer verderop. En dan is het een kwestie van in het donker tegen een boom aanzitten en luisteren. En dan maar afwachten of je ze hoort burlen. De ene keer knalt het eroverheen en de andere keer hoor je niets. Het is natuurlijk voor mij broodwinning, maar het is ook voor de mensen heel leuk om mee te maker en daar doe ik het ook voor. Na al die jaren vind ik het nog steeds indrukwekkend om te horen. Sommige mensen zijn de hele wereld rond geweest en hebben nog nooit een hert horen burlen. Ze verbazen zich dat dat dit gewoon in Nederland te horen is.’’
Als de herten zich laten horen blijft Jan met de groep langer in het bos, maar doorgaans is de tocht na een uur of drie afgelopen. Dan is het pas tijd voor ontbijt en misschien af en toe een tukje, maar in de middag heeft Jan ook allerlei excursies op het programma staan zoals het begeleiden van groepen met steps, fietsen of een huifkar vanaf het Veluwe Outdoor centrum. Tja en dan is het rond half zeven weer tijd voor de avond burltocht. Hoewel Jan zegt zelf goed te kunnen koken, wordt dat ook door zijn vrouw gedaan, maar meestal schiet het eten er een beetje bij in tijdens de bronsttijd. En als hij dan rond tien uur thuiskomt is de verleiding groot om de frituurpan even aan te zetten. ,,De herten vallen kilo’s af tijdens de bronsttijd, maar ik helaas niet,’’ lacht hij. ,,Als je een paar weken bijna elke avond in het bos zit ben ik na drie weken blij dat de bronst maar drie weken is maar daarna gaat het gewoon door met de excursies, ik vind het heerlijk zo mijn passie te beleven, ik doe niets wat ik niet leuk vind.’’
Na drie intensieve weken die niet alleen de herten veel energie kosten is het even iets rustiger voor Jan. ,,Rond 5/6 oktober stort het in, de hinden zijn beslagen (bevrucht), ze zijn uitgeput en hier en daar gebeurt nog wel wat, maar het echte knallen, het magische geluid, is eraf.’’
Na de bronsttijd beginnen dan weer de wildspeurtochten en de excursies in de herfstvakanties. Er is het hele jaar wel iets te doen in de natuur, maar als in de winter het weer wat minder is, doet Jan een stapje terug. ,,Er is thuis altijd wel wat te doen en soms help ik mijn broer in zijn bedrijf, maar ik kan me ook prima alleen in het bos vermaken. Verder houd ik kanaries en heb ik als hobby het maken van wild- en natuurfotografie.’’
Jan mag graag met zijn vrouw fietsen over de Waddeneilanden en zo op plekken terecht komen waar je anders nooit komt. De ‘groene’ man vindt het trouwens ook heerlijk om steden als Maastricht, Rotterdam en Amsterdam met zijn vrouw te bezoeken.
,,Ik wil de lezers tenslotte meegeven dat ze niet in het bos van de paden afgaan ten koste van die ene foto. Ze verstoren de hele natuur! Ik ben blij met mensen, maar het is het raarste wezen wat er is.’’
Wie mee wil met een excursie kan die boeken via VVV Epe of via www.ziedeveluweleeft.nl
Door Ank Herstel
